Depremde Göçük Altında Sağ Kalmanın Yolu: Yaşam Üçgeni


Türkiye’de 7.5’dan büyük depreme dayanacak yapı oranı yalnızca %2’dir. %75’i kaçak ola yapılardan her 10 ile 20 yapıda biri göçer. Göçen yapı altında kalan her 100 kişiden 16’tısı yaşam üçgeninde kaldıysa, kendi ya da yakınlarının yardımı ile, %1’i kurtarma takımlarınca sağ kurtarılır. %83’ü ne yazık ki ölü torbalarına girer. Göçen bir katlı bir yapının bir metre karede göçük ağırlığı 1.5 ton (bir binek araç ağırlığı), 5 katlının yaklaşık 8 ton (bir tank ağırlığı), 10 katlı yapınki ise 17 ton dolayındadır. Bunun altından nasıl sağ çıkacaksınız?. Sürekli olarak, deprem sırasında göçüntü altından nasıl sağ çıkılır sürekli tartışılır durur. Kimisi masa altına gir, kimisi yanında dur, kimisi kapı aralarına gir kimisi sakın orda durma der. Hangisi doğru? Bu konuda deneyimli birinin deneyimlerini dinleyelim:

Depremde Göçük Altında Sağ Kalmanın Yolu: Yaşam Üçgeni
Prof. Dr. Övgün Ahmet ERCAN

Türkiye’de 7.5’dan büyük depreme dayanacak yapı oranı yalnızca %2’dir. %75’i kaçak ola yapılardan her 10 ile 20 yapıda biri göçer. Göçen yapı altında kalan her 100 kişiden 16’tısı yaşam üçgeninde kaldıysa, kendi ya da yakınlarının yardımı ile, %1’i kurtarma takımlarınca sağ kurtarılır. %83’ü ne yazık ki ölü torbalarına girer. Göçen bir katlı bir yapının bir metre karede göçük ağırlığı 1.5 ton (bir binek araç ağırlığı), 5 katlının yaklaşık 8 ton (bir tank ağırlığı), 10 katlı yapınki ise 17 ton dolayındadır. Bunun altından nasıl sağ çıkacaksınız?. Sürekli olarak, deprem sırasında göçüntü altından nasıl sağ çıkılır sürekli tartışılır durur. Kimisi masa altına gir, kimisi yanında dur, kimisi kapı aralarına gir kimisi sakın orda durma der. Hangisi doğru? Bu konuda deneyimli birinin deneyimlerini dinleyelim:

Adım Doug Copp. Dünyanın en deneyimli kurtarma birimi Amerikan Uluslararası Kurtarma Takımının başı, ayrıca kıran (afet ) olayları başkanıyım. Depremde göçüntü altından nasıl kurtulunur?.

Tam 875 yıkılmış yapıya sürünerek girdim, 60 ülkeden kurtarma takımıyla çalıştım, birçok ülkede kurtarma takımları oluşturdum, sonra çok sayıda ülkede birçok kurtarma takımının üyesiyim. 2 yıl boyunca Birleşmiş Milletler kıran "azaltma" uzmanıydım. 1985'ten beri olmuş dünyadaki bütün büyük depremlerde
çalıştım. 1996'da benim yaşamda kalma yönteminin geçerliliğini ortaya koyan bir çekim yaptık. Türk yönetimi, İstanbul Urayı (belediyesi), İstanbul Bilimteyi (üniversitesi), Case yapımcılık, uygulamalı bilimsel denemelerin çekilmesinde işbirliği yaptılar.

İçinde 20 yapmacık kişi olan bir okulu ile evi yıktık. On yapmacık kişi “çömel, korun" yöntemini uygularken, 10 yapmacık kişi "yaşam üçgeni" yöntemini uyguladı. Tasarlanmış yıkımdan sonra görüntüleri çekmek, sonuçları belgelemek için yıkıklığı geçip, göçen yapıya girdik. Yapı yıkımlarında oluşabilecek durumları doğrudan gözlemlenebilen, sonra bilimsel koşullar altında sağ kalma yöntemlerimi uyguladığım çekim" çömelip
korunan/saklanan" kişiler için sağ kalma olasılığının hiç olmadığını  ortaya koydu.

"Yaşam üçgeni yöntemini " kullananlar için sağ kalabilme durumu yaklaşık
olarak % 100 oldu. Girdiğim ilk göçen yapı 1985 Meksika Kenti depreminde bir okuldu. Bütün çocuklar sıralarının altındaydı. Her bir çocuk kemiklerinin  kalınlığına değin ezilmişlerdi. Sıralarının yanındaki dalanlara(koridorlara) uzanmış olsalardı yaşamda kalmış olabilirlerdi. Bu "ayıptı, gereksizdi" , çocukların neden dalanlarda(koridorlara), sıraların arasında,  olmadığını düşündüm.  O an, çocuklara bir masanın, sıranın altına saklanmalarının söylendiğini bilmiyordum. Kısacası, yapılar yıkılırken, eşyaların üzerine düşen tavan ağırlığı ya da içerideki mobilyalar bu nesnelere çarparken yanlarında bir yeri, boşluk bırakırlar. Bu boşluk  "yaşam üçgeni" dir. İşte burada olmalısınız. Eşya ne oranda büyük, ayrıca ne oranda sağlamsa daha az ezilecektir. Eşyalar ne oranda az ezilirse boşluk ile bu boşluğu kullanan kişinin yaralanmama olasılığı o ölçüde artar.

Deprem anında sağ kalma, evgillerine (ailelerine) bakma, başkalarını kurtarma üzerine 750 bin nüfuslu Trujillo kentinin İtfaiye bölümünü eğittim. Trujillo İtfaiyesinin kurtarma başı Üniversitede bilmendir (profesördür). Bana her yerde eşlik etti.

Adım Roberto Rosales. Trujillo kurtarma başıyım. 11 yaşındayken çöken bir yapıda altında kaldım. Göçük altında ilk kalışım 1972 yılında 70.000 kişini öldüğü depremde oldu. Erkek Kardeşimin motosikletinin yanında oluşan "yaşam üçgeni" içinde sağ kaldım..Yataklarının ya da sıraların, masaların altına giren arkadaşlarım ezilerek öldüler . Ben yaşam üçgeninde sağ kalan kişiyim. Ölen arkadaşlarım "çömel , korun" yöntemiyle ezildiler.

Ne Yapmalı ?


1 ."Yapılar çökerken “çömelerek korunan" kişiler  eziliyorlar. Masa, sıra, araç gibi nesnelerin altına giren kişiler sürekli ezilirler.

2.Kediler, köpekler ile bebekler'in tümü doğal bir biçimde dizlerini ana karnındaki gibi karınlarına doğru çekerek kıvrılırlar. Deprem anında sizde  bu   biçimde  kıvrılmalısınız. Bu doğal bir güvenlik, sağ kalma içgüdüsüdür. Daha küçük bir boşlukta yaşamda kalabilirsiniz. Azcık  ezilecek, ancak  yanında boşluk   yaratacak   bir divan, geniş büyük bir eşyanın yanına yatın.

3.Ağaçtan yapılmış evler depremde en güvenli yapılardır. Nedeni; ağaç esnektir, depremin yüklenmesiyle esner. Eğer ağaçtan yapılma yapı çökerse geniş yaşam boşlukları oluşur. Ayrıca, ağaç yapılar, betonarmeye göre dah yeğnidir. Tuğla yapılar ise ufalanarak yaralanmalara neden olur. Ancak betonarmeye göre daha az dokunca verir.

4. Eğer gece yataktayken deprem olursa, yatak üzerinden yuvarlanarak  yataktan düşün. Yatağın çevresinde güvenli bir boşluk oluşacaktır.

5 . Televizyon izlerken deprem olur, kolayca kapıdan ya da pencereden dışarı kaçmak olası değilse, divan ya da büyük bir koltuğun yanında cenin gibi büzülerek kıvrılıp yere uzanın..

6 .Yapı çökerken kapı aralıklarının altında duranlar ezilir....Nasıl mı? Eğer kapı arasının altına geçerseniz, kapı aralığı, öne  ya da arkaya doğru düşürse, inen tavanın altında, 1.5 ile 18 tonluk bir ağırlık altında kalarak ezilirsiniz. Eğer kapı aralığı yana doğru yıkılırsa ikiye bölünürsünüz. Her iki durumdan da  sağ çıkmazsınız!

7 .Hiçbir durumda basmıklara ( merdivenlere) yönelmeyin. Basmıklar ana yapıdan ayrı bir biçimde sallanırlar, ayrıca çok dayanıksızdırlar. Basmıklar, yapıdan ayrı biçimde salınırlar, inerçıkarlar (asansörler) sıkışır. Basmıklara ulaşan kişiler basamaklar yüzünden yaralanırlar. Korkunç biçimde sakatlanırlar. Yapı yıkılmasa bile basmıklardan, inerçıkarlardan uzak durun.  Onlar ilk yıkılan yerlerdir. Depremde yıkılmamış olsa bile, basmıklar bağırarak birbirini çiğneyerek kaçmaya çalışan  kişilerin aşırı yüklenmesi ile çökebilir.

8 .Yapının dış duvarlarına yakın yerlerde durun, yapabiliyorsanız dışına çıkın. Yapının iç bölümlerinden çok dışına yakın olun. Yapının dış duvarından ne oranda uzak olursanız, çıkış yolunuzun kapanma olasılığı o oranda artacaktır.

9 .Aracınızla, yapı içinde kaldıysanız, yapının göçmesiyle araç içinde ezilirsiniz. Dışarıya çıkın, aracın yanına yatın. San Francisco depreminin kurbanlarının tümü araçlarının içindeydiler. Tümü
ezildi. Araçlarının dışına çıkıp, aracın yanına uzanıp ya da oturarak
kolaylıkla sağ kalabilirlerdi. Ezilen bütün araçların yanında dikmelerin doğrudan üzerine düştüğü araçlar dışında bir metre yükseklikte boşluklar oluşmuştu.

10. Göçen gazete işyerlerinde, ya da basımevlerinde çok oranda kağıt yığınının
olduğu işyerlerini dolaşırken kağıdın sıkışmadığını, ezilmediğini gördüm. Kağıt yığınlarının çevresinde geniş boşluklar
 oluşur.

İşte böyle, özetle; eşya altına değil yanına, ana karnında duruyormuş gibi, başınızı ellerinizle kapatarak yatın. Her odada bir deprem çantası olsun, içinde de kısa saplı bir kazma ile düdük, biraz su ile pestil. Basmıklardan uzak durun, evin dış duvarına yakın yerleri seçin. Dalanlar uygun yerler. Araçtan çıkıp yanına yatın. Ayakta durmayın.

Haydi uğurlusu….

1 yorum:

  1. kahve agzıyla konusan bir prof?un yazısını ilk defa okuyorum ama sizden çok olduğunu biliyorum o yüzden farklı değil basitsiniz

    YanıtlaSil

Yorumlama biçiminde "Adı, URL"yi seçerek adınızı var ise web sitenizi yazabilirsiniz.

Yorum yazmak için yorumlama biçimi kısmından "Anonim"i seçerek adsız yorum yazabilrsiniz.

Bir Google hesabınız varsa "Google"ı seçin.